Συνολικές προβολές σελίδας

Παρασκευή, 28 Ιουλίου 2017

...

Ο εγκλωβισμένος στο στρατόπεδο στη Μόρια πρόσφυγας που κάνει απεργία πείνας διεκδικώντας το δικαίωμά του σε ένα μέλλον δίχως πόλεμο είναι ο καθρέπτης μας. Όσοι αντέχουμε, ας τον κοιτάξουμε στα μάτια . Όλοι εμείς ,που η καμπή της ιστορίας μας ευνοεί για την ώρα, είμαστε το λιγότερο αφελείς αν επιμένουμε να βαυκαλιζόμαστε με τον μύθο των συνόρων που δίνουν ασφάλεια. Τα ποτάμια των απεγνωσμένων δεν ανακόπτονται με συρματοπλέγματα. Και η κραυγή τους από τη Μόρια είναι το κύκνειο άσμα ενός πολιτισμού που μοιάζει στρουθοκάμηλος που χώνει το κεφάλι της στην άμμο και χαριεντίζεται δήθεν πανευτυχής, μα θεόκουφη και θεόστραβη.

Σάββατο, 15 Ιουλίου 2017

Να μην ενδώσουμε στον φόβο.

Άνθρωποι που με συνοπτικές διαδικασίες κρίνονται ανεπαρκείς και λίγοι και ρίχνονται στις μυλόπετρες της ανεργίας. Αυτή είναι η φρίκη του νεοφιλελευθερισμού, όπως έχει πια εδραιωθεί στη νέα τάξη πραγμάτων. Άνθρωποι-μυρμήγκια εργατικά κι ευσυνείδητα που από πολύ νωρίς στη ζωή τους οφείλουν να εμπεδώσουν το μήνυμα: «Δεν υπάρχει χώρος για όλους».
Θυμάμαι, ήμουν στις τελευταίες τάξεις του Λυκείου, όταν διάβασα τα «Οχτώ θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας» του Κόνραντ Λόρενς.
Είχα εξοργιστεί τότε, με όλη την αφέλεια της εφηβείας μου, όταν είδα ότι μέσα σ’ αυτά συγκαταλέγεται και ο υπερπληθυσμός. Είχα φανταστεί τότε τη γη ως μια μάνα που δεν μπορεί πια να βυζάξει όλα τα παιδιά της και αφήνει στην τύχη τους τα πιο αδύναμα να πεθάνουν από την πείνα. Κάτι τέτοιο φάνταζε παράλογα άδικο.
Σκέφτομαι και τον μύθο των αρχαίων Ελλήνων για την επέμβαση του Δία που, για να αλαφρώσει τη γη από τους ανθρώπους, στέλνει τον πόλεμο που θα οδηγήσει στον θάνατο πολλούς.
«Δεν υπάρχει χώρος για όλους».
Είναι τραγική αυτή η φράση για όποιον προσπαθήσει να τη συλλάβει. Και βλέπουμε τα αποτελέσματά της σήμερα πιο πολύ από ποτέ.
Άνθρωποι αναλώσιμοι σ’ ένα απρόσωπο σύστημα νομής εξουσίας που για πρώτη φορά δείχνει τόσο φανερά τις προθέσεις του.
Σε καλεί να οπλιστείς με νύχια θηρίου στην πάλη για επιβίωση. Απογυμνωμένος ολότελα από την ελπίδα ότι η πάλη μέσα από την πολιτική μπορεί να καλυτερεύσει τις συνθήκες ζωής του, ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος καλείται να ζήσει με την επίγνωση της αδυναμίας του. Καλείται να ζήσει με τις εικόνες φρίκης που εναλλάσσονται καθημερινά ως μια έντεχνη προειδοποίηση.
Ίσως εσύ να είσαι ο επόμενος, αν δεν προσέξεις. Δεν έχει έλεος αυτή η μηχανή, ούτε σταματάει τη λειτουργία της, όσοι απλήρωτοι εργαζόμενοι κι αν κόψουν τις φλέβες τους, όσοι κι αν πεθάνουν σε ώρα εργασίας, όσοι κι αν φτάσουν να φυτοζωούν καλυμμένοι το γκρίζο χρώμα της στάχτης. Είναι μια μαύρη τρύπα που σε παίρνει όλο και πιο βαθιά μέσα της και σου σκοτώνει τα όνειρα προτού καν γεννηθούν. Γιατί το στομάχι του ανθρώπου είναι η μόνη πραγματικότητα. Το στομάχι που πρέπει να γεμίσει. Αλλιώς θα έρθει ο θάνατος. Κι εσύ δεν έχεις μάτια πια. Δεν έχεις σπίθα μέσα σου. Είσαι το γκρίζο των γαστρικών υγρών του άδειου στομαχιού. Και σε πείσαν πως ο μόνος τρόπος να το κάνεις να σωπάσει είναι να σκοτώσεις τη ματιά σου. Και να μην ξεχνάς ποτέ αυτή την απλή αλήθεια.
«Δεν υπάρχει χώρος για όλους.»
Εκτός εάν…
... αποφασίσουμε ότι το τέρας της απάθειας εμάς δε θα μας νικήσει. Και πάρουμε στα χέρια μας το μόνο που είναι πραγματικά δικό μας. Τον χρόνο της ζωής μας. Εκτός εάν αποφασίσουμε πως αυτόν τον χρόνο, ο καθένας μας από το δικό του το μετερίζι, δεν θα τον χαλαλίσει στην ηττοπάθεια και τη μιζέρια. Θα σπείρει, με όποιον τρόπο μπορεί, αυτήν τη σπίθα που λέγεται πείσμα και αγώνας. Να μην ενδώσουμε στον φόβο. Να μη χάσουμε την ικανότητα να νιώθουμε. Είναι ο μόνος αγώνας που εξακολουθεί να έχει νόημα. 

Τρίτη, 11 Ιουλίου 2017

Ο Αλμπέρ Καμύ και οι λίγοι τρελοί που επιμένουν να νιώθουν.

Δυο φράσεις του Αλμπέρ Καμύ με ακολουθούν αυτές τις μέρες. Η μία έχει να κάνει με τη μνησικακία που κατάφερε να σκοτώσει μέσα του και η άλλη με την προσπάθειά του να στέκεται σε ίση απόσταση από την αθλιότητα και τον ήλιο. Δεν είναι, νιώθω, τυχαίο ότι ο σπουδαίος αυτός διανοητής μνημονεύει την Ελλάδα και τους κλασικούς στο έργο του. Η πίστη στην ομορφιά συνυφασμένη με τη σπουδή στον θάνατο και τις τόσες μορφές του είναι αυτό που έκανε τους Έλληνες να στέκουν αγέρωχοι μπροστά στους θεούς τους, χωρίς όμως να φτάνουν στην ύβρη. Γιατί το είχαν νιώσει στο πετσί τους πως όποιος ξεχνά τη θνητή φύση του κατακρημνίζεται στα πιο πυκνά σκοτάδια και δεν είναι εύκολη η επιστροφή. Αυτό το πάντρεμα των αντιθέσεων ήταν που τους οδήγησε στα πιο σπουδαία έργα του ανθρώπινου πνεύματος, είτε ήταν η οφθαλμαπάτη στους κίονες του Παρθενώνα είτε η βαθιά αντινομία στην προσωπικότητα του τραγικού ήρωα του Σοφοκλή.
Και η πιο βαθιά μου απογοήτευση για τον σύγχρονο τύπο ανθρώπου που σιγά σιγά ξεπροβάλλει, είναι πως τον βλέπω επίπεδο και κούφιο, ανίδεο έστω να νιώσει μέσα του αυτήν τη φλόγα που κρύβεται στο πιο μικρό έργο του κλασικού Έλληνα. Και μιλάω και για τους μελετητές-φιλολόγους. Όποιος δεν έχει ψυχή μέσα του να συλλάβει τη συγκίνηση (κινούμαι μαζί σημαίνει πως έχω μάθει να φεύγω από το κέλυφος του εγώ), όσο και να επαίρεται πως μελέτησε αυτούς τους ανθρώπους, πάντα στην επιφάνεια θα μένει. Και αυτή είναι η νίκη που κατάφερε η νέα τάξη πραγμάτων. Δε χρειάζεται καμιά πυρά για να καούν τα κλασικά έργα, καμιά λογοκρισία να τα απαγορεύσει. Είναι απαξιωμένα στην ψυχή του νέου ανθρώπου που αχνοπροβάλλει, όπως κάθε τι ξένο στη φύση του.
Το ερώτημα είναι: ποια είναι η φύση του ανθρώπου σ' αυτήν τη νέα εποχή της βαρβαρότητας που έρχεται; Είναι δυνατόν να στεγνώσει η ψυχή μας; Και η απάντηση που με πείσμα θέλω να δώσω είναι: όχι. Τουλάχιστον όσο υπάρχουν αυτοί οι λίγοι τρελοί που επιμένουν να νιώθουν το μέσα τους βουητό. Σε πείσμα των καιρών.

Τετάρτη, 28 Ιουνίου 2017

Ηριάννα : μια υπόθεση που μας αφορά όλους

Τάχα δεν θα είναι φταίχτης, ποιον χτυπούν χωρίς να φταίξει;/ Και καλά του κάνουνε αφού ήθελε να παίξει με τους άρχοντες.
      
Ελένη Βακαλό

 Δεν τη γνώριζα την ιστορία της Ηριάννας. Τα δελτία ειδήσεων με αρρωσταίνουν τα τελευταία χρόνια και επιλέγω να μη δίνω σημασία στις σκηνές τους που εναλλάσσονται με μιαν αρρωστημένη ταχύτητα.

Διαβάζω γι' αυτήν όμως τις τελευταίες μέρες. Για μια κοπέλα που βρέθηκε στο στόχαστρο των διωκτικών αρχών επειδή είχε βρεθεί στο σπίτι του κατηγορούμενου ως μέλους των Πυρήνων της φωτιάς. Ο κατηγορούμενος αθωώθηκε και η Ηριάννα καταδικάστηκε σε δεκατρία χρόνια φυλακή με τεκμήριο ένα αμφισβητούμενο δείγμα DNA.

«Ο κατηγορούμενος πρέπει να κηρυχθεί αθώος των πράξεων που του αποδίδονται, διότι δεν προέκυψε παρουσία του σε κρησφύγετα της οργάνωσης και ιδίως σε αυτά που βρέθηκε οπλισμός, και όπως αποδείχθηκε διατηρούσε κοινωνικές μόνο σχέσεις με τους συγκατηγορούμενους του –αναφέρονται ονόματα εμπλεκόμενων με τη Συνομωσία Πυρήνων της Φωτιάς- στο πλαίσιο του ευρύτερου αντιεξουσιαστικού χώρου, στον οποίο ανήκει».

 Ο σύντροφος της Ηριάννας ανήκει στον αντιεξουσιαστικό χώρο.

Η Ηριάννα ερωτήθηκε στο δικαστήριο γιατί δεν τερμάτισε τη σχέση της.

 Η Ηριάννα όφειλε να τερματίσει τη σχέση της.
Η Ηριάννα όφειλε να ευθυγραμμίσει τη ζωή της.
Η Ηριάννα όφειλε να κοιτάξει τη δουλίτσα της.
Η Ηριάννα όφειλε να τερματίσει τη σχέση της με τον ύποπτο, που ως φοιτητής διατηρούσε κοινωνικές σχέσεις με τον αντιεξουσιαστικό χώρο.

Αν η Ηριάννα είχε τερματίσει τη σχέση της,
το δικαστήριο θα έβρισκε κάποια ελαφρυντικά στην υπόθεσή της.

 Μα η Ηριάννα δεν τερμάτισε τη σχέση της.
 Η Ηριάννα πίστεψε πως είναι αθώα και συνέχισε τις σπουδές της και τη ζωή της.
Και η Ηριάννα σήμερα βρίσκεται στη φυλακή.

 Όποιος πιστεύει πως αυτή η υπόθεση αφορά μόνο την ίδια γελιέται.
Αυτή η υπόθεση μας αφορά όλους.

πρώτη δημοσίευση :
http://www.artinews.gr/%CE%B7%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CF%85%CF%80%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%BC%CE%B1%CF%82-%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%AC-%CF%8C%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%82

Εγώ και η πνιγμένη κραυγή μου

Τάχα δεν θα είναι φταίχτης, ποιον χτυπούν χωρίς να φταίξει;
Και καλά του κάνουνε αφού ήθελε να παίξει με τους άρχοντες.                 

Ελένη Βακαλό



Υπάρχει ένα αόρατο πλέγμα προστασίας γύρω από κάθε μορφή εξουσίας. Το λεγόμενο «κοιτάω την οικογένειά μου και τη δουλίτσα μου και δε χώνω τη μύτη μου σε ξένες υποθέσεις». Ποια είναι η δουλίτσα μου δεν το ξέρω από την αρχή. Μου το υπαγορεύουν όμως οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης μέσα από τα μαζικά μέσα ενημέρωσης. Μου το υπαγορεύουν και οι δάσκαλοι μέσα από τα μαθητικά θρανία. Μου το υπαγορεύουν οι γονείς μου με το κλασικό «Να είσαι καλό παιδί.».

Δουλίτσα μου λοιπόν είναι να υπακούω. Τον γονιό μου στην αρχή, τον δάσκαλο έπειτα, τον εργοδότη μου αργότερα.

Δουλίτσα μου είναι να είμαι αποδοτικός. Να φέρνω καλούς βαθμούς στο σχολείο, να ευνουχίσω τη φαντασία μου οικειοθελώς, να βάλω νωρίς τη μάσκα, να σκοτώσω εξαρχής το γέλιο, να μάθω να σκέφτομαι θετικά, να κυνηγώ την ευτυχία.

Δουλίτσα μου είναι να μάθω εξαρχής πως οι άλλοι είναι οι άλλοι και εγώ είμαι εγώ.

Ο πρόσφυγας είναι ο άλλος. Εγώ είμαι εγώ.
Η φυλακισμένη Ηριάννα είναι η άλλη. Εγώ είμαι εγώ.
Ο άστεγος είναι ο άλλος. Εγώ είμαι εγώ.
Ο εξαθλιωμένος είναι ο άλλος. Εγώ είμαι εγώ.
Το θύμα από τις επιθέσεις του Isis είναι ο άλλος. Εγώ είμαι εγώ.

Εγώ και η δουλίτσα μου. Η δουλίτσα μου κι εγώ. Εγώ και η τύφλα μου. Εγώ και η μάσκα μου. Εγώ και το βεβιασμένο μου χαμόγελο. Εγώ και οι παγκόσμιες μέρες. Παγκόσμια μέρα κατά της παιδικής εργασίας. Παγκόσμια μέρα προσφύγων. Παγκόσμια μέρα περιβάλλοντας. Εγώ και ο κατακερματισμένος χρόνος μου. Εγώ και το κατακερματισμένο εγώ μου. Εγώ και η μάσκα μου. Εγώ και η ευνουχισμένη ανθρωπιά μου. Εγώ και η πνιγμένη κραυγή μου. Εγώ και η δύναμη της συνήθειας. Εγώ και η ήττα μου. Εγώ και η ανοσία μου. Εγώ και το κελί μου.

Υ.Γ Δουλίτσα τώρα τελευταία έγινε και η ανέξοδη επανάσταση, οι μηδενιστικές κραυγές.

πρώτη δημοσίευση :
http://www.artinews.gr/%CE%B5%CE%B3%CF%8E-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%80%CE%BD%CE%B9%CE%B3%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B7-%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%AE-%CE%BC%CE%BF%CF%85

Δευτέρα, 19 Ιουνίου 2017

το υπόγειο αίμα


Το ποίημα βγαίνει μέσα από τον πόνο της ακινησίας. Τουλάχιστον για μένα. Στον Ηλίθιό του ο Ντοστογιέφσκι μιλάει για την αύρα που προειδοποιούσε τον πρίγκιπα Μίσκιν ότι ερχόταν η κρίση επιληψίας. Για μια αιφνίδια στιγμή όπου η ψυχή ξαστέρωνε μετά όμως από στiγμές πνιγμού. Είναι πολλά χρόνια που τον είχα διαβάσει και ελπίζω να το θυμάμαι σωστά. Να μην λέω απλώς αυτό που έχω εγώ στο νου μου.
Αυτό που θέλω να πω είναι πως το ποίημα βγαίνει μετά από πολλές τέτοιες βασανιστικές μέρες. Και το περίεργο είναι πως δεν έρχεται ακριβώς ως εκτόνωση. Κι αυτό γιατί δε γράφεται τις μέρες εκείνες. Ούτε σε βοηθάει να νιώσεις καλύτερα. Είναι σαν να βαδίζεις στα τυφλά πεισματάρης και να σκάβεις το συκώτι σου. Κι αυτό να δίνει μόνο αίμα. Να σε πνίγει . Κι εκεί που θαρρείς πως το σκοτάδι δεν έχει τέλος, εκεί που νιώθεις πως πλέεις σε μια φαινομενικά ατάραχη λίμνη - φαινομενικά γιατί κάτω απ' το σεντόνι της παλεύουν στοιχειά τρομαχτικά - έρχεται η πρώτη εικόνα. Σε γραπώνει και δε γίνεται να μην τη γράψεις. Την ώρα εκείνη εσύ δεν είσαι παρά ένας άλλος . Αυτός που γράφει το ποίημα. Κι αυτή η μεταμόρφωση έχει τόση λάμψη ελευθερίας που , αν σε επισκεφτεί μία φορά, σε αιχμαλωτίζει. Και δε γίνεται πια να μην την αποζητάς.
Η υπόλοιπη ζωή σου είναι εκεί. Και δίνεσαι και σ' αυτήν με πάθος. Μα στους κροτάφους σου βουίζει το υπόγειο αίμα συνεχώς. Σε καλεί προς τα κάτω. Να βυθιστείς. Να σχίσεις το σεντόνι. Να ' ρθει η έκλαμψη εκείνη που θα σου δώσει την πρώτη εικόνα. Και παράλληλα αυτή η βασανιστική αβεβαιότητα. Να μην ξέρεις αν αυτό που μόλις έγραψες είναι το τελευταίο σου ποίημα.

Παρασκευή, 16 Ιουνίου 2017

Ο Πεσσόα και η ποίηση με τα χίλια πρόσωπα της αλήθειας.

Αυτό που με κάνει να επανέρχομαι στα ποιήματα του Φερνάντο Πεσσόα είναι η αίσθηση ότι μιλά μέσα απ' αυτά. Καταφέρνει με όχημα τις λέξεις να πλάσει μια ολόκληρη κοσμοθεωρία. Τα ποιήματά του δεν είναι μόνο γλώσσα. Χρησιμοποιεί τις λέξεις για να φτάσει στην ψίχα των πραγμάτων.

«Μόνο η πρόζα διορθώνεται. Ο στίχος δε διορθώνεται ποτέ. Η πρόζα είναι τεχνητή. Ο στίχος είναι φυσικός. Δε μιλάμε με πρόζα. Μιλάμε με στίχο. Μιλάμε με στίχο χωρίς ομοιοκαταληξία και ρυθμό.»

Δεν είναι διόλου τυχαία η επανάληψη της λέξης «μιλάμε». Η ποίηση γι' αυτόν είναι ο τρόπος του να μιλήσει.

Ο Πεσσόα είναι ο ποιητής που δεν αρκέστηκε ποτέ στο να γράφει όμορφα. Μέσα από τα ποιήματά του πάσχισε να διαλαλήσει τα χίλια πρόσωπα της αλήθειας, το μάταιο της αναζήτησης του νοήματος, την άρση της βεβαιότητας.

Ο Πεσσόα είναι ο ποιητής που βλέπει “με βλέμμα καθαρό σαν ηλιοτρόπιο” ότι οι σκέψεις είναι αλυσίδες αθέατες. Με την ποίησή του παλεύει να σπάσει αυτές τις αλυσίδες και ν' αντικρίσει ξανά τον κόσμο γύρω του μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που βλέπει απ' την αρχή τα πράγματα κάθε φορά.

“ Σκέφτομαι είναι δεν καταλαβαίνω.”
“ Αγαπώ είναι η αιώνια αθωότητα και η μοναδική αθωότητα είναι δεν σκέφτομαι”.
“ Να σκέφτεσαι είναι ενοχλητικό”.
“ Οι καημένοι εμείς που κουβαλάμε την ψυχή μας ντυμένη” παραδέχεται ο Αλμπέρτο Καέιρο.

Και είναι σαν να μας λέει ο Πεσσόα.
Γδύστε την ψυχή σας από όλα τα πρέποντα που την μπολιάσανε οι αλυσίδες της σκέψης, της ιδεολογίας και της επιστήμης. Εγώ είμαι εδώ για να σας υποδείξω το μόνο αληθινό νόημα των πραγμάτων.
“ Το μόνο μυστικό νόημα των πραγμάτων είναι ότι δεν έχουν κανένα νόημα”.

Μα δε δογματίζει, δε ρητορεύει, δεν επαίρεται. Έχει και ο ίδιος την αγωνία να φτάσει στην αταραξία της επίγνωσης.
Το ξέρει πως η ελευθερία δίχως γκρέμισμα είναι ανάπηρη.
Και τον πονά που γκρεμίζει τις αυταπάτες του.
Κι ίσως και να μας πονά αυτή η αδήριτη ειλικρίνεια των στίχων του.
Μα δεν υπάρχει άλλος δρόμος, αν ο ποιητής το έχει αποφασίσει μέσα του βαθιά πως τον ενδιαφέρει να είναι έντιμος και ειλικρινής απέναντι στο έργο του. Αν η ελευθερία είναι κάτι περισσότερο από ένα κούφιο σύνθημα.
“ Κι ένιωσε πως πάλι ο αέρας του άνοιγε , αλλά με πόνο, μια ελευθερία στα στήθη..”
...
*( Οι στίχοι του Φερνάντο Πεσσόα είναι από το βιβλίο Τα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο σε μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα ).

πρώτη  δημοσίευση στο Artinewshttp://www.artinews.gr/%CE%BF-%CF%80%CE%B5%CF%83%CF%83%CF%8C%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B1-%CF%87%CE%AF%CE%BB%CE%B9%CE%B1-%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CE%BB%CE%AE%CE%B8%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CF%82

Τετάρτη, 7 Ιουνίου 2017

η δική μου έκθεση

Μου ζητάτε να μιλήσω για την ευθύνη του επιστήμονα.

Λοιπόν.

Ο επιστήμονας έχει χρέος, ήδη από τα γενοφάσκια του, να συνειδητοποιήσει αυτήν την πολύ απλή αλήθεια. Ότι η επιστήμη και η τεχνολογία δεν υφίστανται χωρίς χρήμα. Και το χρήμα δεν παράγεται δίχως αγυρτεία. Έχει ευθύνη λοιπόν ο μελλοντικός επιστήμων, από τα πρώτα του χρόνια στο σχολείο, να μάθει να ομιλεί σωστά τη γλώσσα της αγυρτείας.

Εξηγούμαι. Γλώσσα της αγυρτείας σημαίνει να κλείνεις τα μάτια της ψυχής σου από νωρίς στις σειρήνες που γύρω σου βοούν. Ή καλύτερα ακόμη να παραδεχτείς ευθύς εξαρχής ότι ψυχή δεν υπάρχει. Έτσι, όταν χρειαστεί να την πουλήσεις στο διάβολο ( διάβολος = χρήμα ), δε θα διστάσεις καθόλου. Πώς να πουλήσεις κάτι που δεν υπάρχει;

Τα πράγματα θα είναι πολύ απλά στην επιστημονική σου πορεία, αν ήδη από τα πρώτα χρόνια σου στην επαφή με τη γνώση, καταφέρεις να σκοτώσεις τη φωνούλα μέσα σου που σε ωθεί να θέτεις ερωτήματα υπαρξιακά. Αν μόνος σου σκοπός είναι η κατάκτηση αυτής της απειροελάχιστης γωνίτσας της γνώσης που σου αναλογεί.

Γιατί, όσο κι αν σας φαίνεται παράξενο αγαπητοί μου, ο επιστήμονας στις μέρες μας είναι αυτός που θα καταφέρει να φορέσει στα μάτια του τα πιο παράξενα γυαλιά. Αυτά που θα τον κάνουν να δει όχι το σύμπαν του ανθρώπου ως ολότητα αλλά ως ένα χάος από μυριάδες θραύσματα δεμένα μεταξύ τους σε μια θαυμαστή αρμονία. Την αρμονία του παράλογου. Πώς να μην τρελαθείς, όταν το δεις αυτό; Γι' αυτό η σύγχρονη γνώση σε εφοδιάζει με τα πιο σύγχρονα γυαλιά για το πνεύμα σου . Αν θέλεις να πετύχεις στην επιστημονική σου πορεία, οφείλεις να τα φορέσεις από νωρίς.

Διαφορετικά, σε βλέπω να βολοδέρνεις από σχολείο σε σχολείο και να χτυπιέσαι για το δάσος που χάσαμε στη θέα του δέντρου και να μη σ' ακούει άνθρωπος. Να σε λένε γραφικό και τρελό ή στην καλύτερη περίπτωση αποτυχημένο.

Γι' αυτό σου λέω, αγαπητέ μου βαθμολογητή.

Μη ζητάς από μένα να σου δώσω προτάσεις για κάτι που είναι πέρα από τις δυνάμεις μου.
Έτσι κι αλλιώς, στην επιστήμη θα αποτύχω.
Το έχω πάρει πλέον απόφαση.

Λέω να γίνω ποιητής.

Πρώτη δημοσίευση στο Artinews
http://www.artinews.gr/%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CE%AD%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7.html

Δευτέρα, 15 Μαΐου 2017

Αν αγαπάς με την αγάπη του ελεύθερου ανθρώπου

Θυμάμαι ακόμη τον τρόμο μου, όταν συνειδητοποίησα, κάπου εκεί στα δεκατρία μου, πως θα' ρχόταν μια στιγμή που θα έκανα κι εγώ παιδιά και θα γινόμουν μάνα. Τρόμος μαζί με θυμό, έναν θυμό αρχέγονο, του ανθρώπου που νιώθει πως δεν ορίζει το σώμα του. Ένιωθα μέσα μου βαθιά πόσο βαρύ και αβάσταχτο, φορές, είναι το φορτίο αυτό. Το 'βλεπα στα μάτια της δικής μου μάνας, στην κούραση του σώματός της, στα λόγια που έκρυβε να μη βγουν από το στόμα της, κάθε φορά που η απόγνωση την τύλιγε. Το 'βλεπα στα μισόλογα της γιαγιάς μου, που γέννησε εννιά παιδιά, της ζήσανε τα οχτώ, οχτώ καρφιά στο στέρνο, μα κι οχτώ καλά κρυμμένα διαμαντάκια στο μαύρο του ματιού.

Μικρή σαν ήμουν, εξοργιζόμουν με την ιστορία της μάνας που δίνει στον γιο της την καρδιά της να την πάει στην αγαπημένη του κι όταν αυτός σκοντάφτει και πέφτει, η καρδιά μιλάει “Μην έπαθες τίποτα γιόκα μου;”. Ψυχανεμιζόμουν πως η μητρική αγάπη μπορεί να γίνει θηλιά, να πνίξει ό,τι ελεύθερο τρέφει η ψυχή του ανθρώπου.

Δεν ξέρω να υπάρχει δεσμός πιο βαθύς μα και πιο βαρύς απ' αυτός της μάνας με το παιδί. Πώς να ισορροπήσεις ανάμεσα στο σώμα σου και στο σώμα του παιδιού σου που ήταν κομμάτι της σάρκας σου για εννιά μήνες και τώρα το βλέπεις να μεγαλώνει και να πέφτει και να πονά και πονάς κι εσύ μαζί του, τόσο πολύ που δε νιώθεις το σώμα σου και η ψυχή σου μουδιάζει.

Μα, αν αγαπάς αληθινά, οφείλεις να το αφήσεις να σηκωθεί μοναχό του κι ας σκίζεται στα δυο η καρδιά σου κάθε φορά που το βλέπεις να ματώνει.

Αν αγαπάς με την αγάπη του ελεύθερου ανθρώπου, που είναι και μάνα και γυναίκα και άνθρωπος που αγαπά τη ζωή και θέλει να τη βλέπει να βλασταίνει μες στα μάτια των παιδιών της που λάμπουν.

Και είναι δύσκολη αυτή η ακροβασία η φορτωμένη με ενοχές και πόνο. Μα έχει και μια γλύκα ανείπωτη. Αρκεί να ξέρεις βαθιά μέσα σου πως τα παιδιά σου δε σου ανήκουν. Ανήκουν στον εαυτό τους και στη χαρά της ζωής που φέγγει στα δυο τους μάτια.

πρώτη δημοσίευση στο Artinews
http://www.artinews.gr/%CE%B1%CE%BD-%CE%B1%CE%B3%CE%B1%CF%80%CE%AC%CF%82-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%B3%CE%AC%CF%80%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%8D%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%BF%CF%85

Τετάρτη, 10 Μαΐου 2017

Το θέατρο στην ποίηση

Το θέατρο στην ποίηση: 55 σύγχρονοι ποιητές


«Το θέατρο στην ποίηση. 55 σύγχρονοι ποιητές», Ποιητική Ανθολογία, Ανθολόγηση-Εισαγωγή: Ασημίνα Ξηρογιάννη Επιμέλεια: Ασημίνα Ξηρογιάννη, Αγγέλα Γαβρίλη, Εξώφυλλο: Κυριάκος Γουνελάς, Εκδόσεις Momentum 2017

(Υπό έκδοση)

Η ποιήτρια και θεατρολόγος Ασημίνα Ξηρογιάννη ανθολογεί 55 σύγχρονους ποιητές και ποιήτριες σε έναν τόμο όπου συνομιλούν διαφορετικές γενιές Ελλήνων δημιουργών. Είναι η πρώτη φορά που μια ανάλογη ανθολογία εκδίδεται στην Ελλάδα και αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για κάθε ποιητή, για κάθε άνθρωπο του θεάτρου, για κάθε φιλόλογο και για όσους αγαπούν την ποίηση και το θέατρο.

«Πώς ανιχνεύεται οτιδήποτε θεατρικό μέσα σε αυτά τα ποιήματα; Ποιες συνδέσεις με έργα, δημιουργούς και διαδικασίες; Μπορούν το θέατρο και η ιστορία του να χωρέσουν στην ποίηση; Πώς συνδιαλέγονται οι δύο τέχνες;»
(Από το εισαγωγικό σημείωμα της ανθολόγου)

Στην ανθολογία συμμετέχουν με ποιήματά τους:
Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Αντιόπη Αθανασιάδου, Βαγγέλης Αλεξόπουλος, Βασίλης Αμανατίδης, Νάσος Βαγενάς, Νάνος Βαλαωρίτης, Καίτη Βασιλάκου, Γιώργος Βέης, Ιωσήφ Βεντούρας, Χάρης Βλαβιανός, Στέλλα Βοσκαρίδου, Σπύρος Λ. Βρεττός, Αγγέλα Γαβρίλη, Γιώργος Γκανέλης, Εσμεράλδα Γκέκα, Ελένη Γκίκα, Άννα Γρίβα, Γιώργος Γώτης, Ελένη Δημητριάδου Εφραιμίδου, Νίκος Ερηνάκης, Γιώργος Χ. Θεοχάρης, Μαρία Κουλούρη, Θανάσης Κριτσινιώτης, Φροσούλα Κολοσιάτου, Χάρις Κοντού, Κατερίνα Κούσουλα, Χλόη Κουτσουμπέλη, Στάθης Κουτσούνης, Ελευθερία Κυρίτση, Γιάννης Β. Κωβαίος, Νίκος Λάζαρης, Γιώργος Λίλλης, Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου, Αλέξιος Μάινας, Χάρης Μελιτάς, Νεκταρία Μενδρινού, Γιώργος Μοράρης, Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Γιώργος Μπλάνας, Κωνσταντίνος Μπούρας, Άγης Μπράτσος, Χαρίλαος Νικολαΐδης, Ασημίνα Ξηρογιάννη, Έκτωρ Πανταζής, Όλγα Παπακώστα, Ειρήνη Παραδεισανού, Τίτος Πατρίκιος, Γιολάντα Πέγκλη, Σταμάτης Πολενάκης, Κώστας Θ. Ριζάκης, Νίκος Σκούφος, Αλέξης Σταυράτης, Γιάννης Στίγκας, Γιώργος Τζιας, Θωμάς Τσαλαπάτης


πρώτη δημοσίευση εδώ :http://fractalart.gr/to-theatro-stin-pioisi/

Τρίτη, 9 Μαΐου 2017

αυτοαναφορικόν

Όταν μου δίνουν συμβουλές για τη γραφή μου
βλέπω πόσο μακριά στέκω απ' τους άλλους
που ξέρουν να πυκνώνουν το λόγο τους
να γράφουν χαμηλόφωνα
να είναι - τέλος πάντων- ποιητές.
Θέλω να ουρλιάξω τότε στους καλούς μου καθοδηγητές
πως μάταια πασχίζουν.


Εγώ πάλι του κεφαλιού μου θα κάνω.

Κρίμα.
Γιατί θα το' θελα να υπηρετήσω την ποίηση.

Μα
Το βρίσκω πιο επείγον
να σπάσω την πέτρα που μου βαραίνει το στήθος.

Δε βρίσκω τρόπο άλλο να πάρω ανάσα.

( αδημοσίευτο )

Κυριακή, 7 Μαΐου 2017

Μην πασχίζετε άλλο. Σας άκουσα.

ΑΤΙΤΛΟ

Όλοι εσείς που με κοιτάτε με γνήσια λύπηση
Όλοι εσείς που φτύνετε πάνω μου τα γνωστικά και μετρημένα
λόγια σας
Όλοι εσείς που φλυαρείτε ασύδοτα στα κουρασμένα αφτιά μου

Σκεφτήκατε έστω για μια στιγμή
το μάταιο του πράγματος;

Νιώσατε έστω για ένα λεπτό
πόσο βαθιά ραμμένη κάτω απ' το δέρμα σας
βουίζει η κοινή μοίρα;

Μην πασχίζετε άλλο.
Σας άκουσα.

Κι αν ντύνομαι φορές μανδύα αφέλειας
μέσα μου γελώ με την τύφλα σας.

Τροφή μου δίνετε για ποιήματα.


( Τα γυάλινα μάτια των ψαριών, εκδόσεις Βακχικόν 2016 )

Έψαχνα ένα ποίημα να ταιριάζει με το πνεύμα των ημερών, αυτόν τον πολτό από εικόνες και λόγια άψυχα δίχως ειρμό και προπαντός δίχως τη μοναδική ουσία που έχει ακόμη και η μικρή πεταλούδα με την εύθραυστη ύπαρξή της, ακόμη και το κύμα της θάλασσας που υψώνεται αιτιολογημένα και σκάει στα βράχια σε απόλυτη αρμονία με τη γύρω του αταξία.

Μην πασχίζετε άλλο.
Σας άκουσα.


Να μπορούσα να το φωνάξω αυτό
σε όλους αυτούς που αγορεύουν με υψωμένο το δάχτυλο και την όψη τους παραμορφωμένη από το μίσος

τους γλωσσαμύντορες
τους οπαδούς της ορθότητας
τους ημιμαθείς αυτάρεσκους αγορητές του κενού
τους χορτάτους

αυτούς που ποτέ δεν ένιωσαν τη δίψα στο στέρνο
αυτούς που γεννήθηκαν σίγουροι

αυτούς που εγώ αποκαλώ “άκαπνους”
γιατί ποτέ δεν καταδέχτηκαν να λερωθούν.

Μην πασχίζετε άλλο.
Σας άκουσα.


πρώτη δημοσίευση εδώ http://www.artinews.gr/%CE%BC%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CF%83%CF%87%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CF%84%CE%B5-%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%BF.-%CF%82%CE%B1%CF%82-%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B1

Κυριακή, 2 Απριλίου 2017

Αγάπη σαν ακολασία, του Γιώργου Χειμωνά


"Αγάπη σαν ακολασία", του Γιώργου Χειμωνά

 
Aγάπη σαν ακολασία, ανθολόγηση κειμένων από τον Αργύρη Παλούκα, Γιώργος Χειμωνάς, εκδόσεις Κριτική 2016
Προσπαθώ να ταιριάξω στο χαρτί τα λόγια εκείνα τα τραχιά που να πρέπουν στον Γιώργο Χειμωνά.
  
“Αγάπη σαν ακολασία” από τις εκδόσεις Κριτική με εισαγωγή και επιλογή αποσπασμάτων από τον ποιητή Αργύρη Παλούκα. Σε συνέντευξη του ποιητή διαβάζω πως ήρθε σε επαφή με το έργο του Χειμωνά, όταν ο Γιάννης Κοντός του έδωσε το Μυθιστόρημα.
Η δική μου επαφή ξεκίνησε με το μεταφραστικό του έργο. Βάκχαι του Ευριπίδη σε μετάφραση Γιώργου Χειμωνά. Με είχε καθηλώσει τότε η εισαγωγή του.

“Προσέχοντας από πολύ κοντά τον τραγικό ήρωα, έχεις την αίσθηση ότι αντιστέκεται , αρνείται να παραιτηθεί – όχι ασφαλώς από την σπουδαία πράξη για την οποία είναι προορισμένος – αρνείται να παραιτηθεί από το άλγος : είναι ένας εραστής του πένθους. Αντιλαμβάνεται ότι το πένθος του έχει αρχίσει προτού συμβούν τα άδικα, τα μοιραία γεγονότα , όλα εκείνα που χρίουν τον τραγικό ήρωα ως όργανο και ταυτόχρονα θύμα μιας αποκατάστασης των πραγμάτων . Αισθάνεσαι ότι , παράλληλα με το αδιάλλακτο κίνητρο μιας έγκυρης ηθικής τάξης που νομιμοποιεί τις άκαμπτες αποφάσεις του , λειτουργεί και μια εξίσου άκαμπτη , όσο και παράδοξη , εμμονή του προς ένα πένθος.”
Πένθους εραστής ο τραγικός ήρωας. Αυτή τη βαθιά σύλληψη της τραγικής φύσης του ανθρώπου την ξαναβλέπουμε στην απόδοση του Άμλετ. Μα και σε όλα του τα έργα. Αυτό αποκαλώ εγώ φωτεινό σκοτάδι του ποιητή- πεζογράφου Γιώργου Χειμωνά.
  
Όταν λοιπόν ο Αργύρης Παλούκας και οι εκδόσεις Κριτική επιλέγουν να ξαναφέρουν στο προσκήνιο έναν τόσο σπουδαίο δημιουργό, μόνο συγχαρητήρια τους αξίζουν . Ειδικά σε μια εποχή ,όπου ξορκίζεται οτιδήποτε υπενθυμίζει στον άνθρωπο το σκοτάδι που κρύβει μέσα του. Σε μια εποχή όπου η ευκολία και η σάχλα θεοποιούνται.
  
Δεν έπιασα στα χέρια μου το βιβλίο ως “ανυποψίαστος αναγνώστης” που ανακαλύπτει το έργο του Χειμωνά μέσα από αυτήν την ανθολόγηση. Και όμως. Μέσα από τη ματιά του Αργύρη Παλούκα ανακάλυψα ξανά τον σπουδαίο αυτόν ποιητή. Και γι' αυτόν θα μιλήσω. Τον Γιώργο Χειμωνά της αγάπης.

Κυρίαρχο στοιχείο σε όλα τα αποσπάσματα είναι η τριβή με τους ανθρώπους. Αναδεικνύεται η εμμονή του με τα μάτια τους, το χρώμα, την ένταση, τον τρόπο που κοιτάζουν.
“Οι άνθρωποι κρεατόμυιγες πάνω στην πληγή του κόσμου”. Οι άνθρωποι, με την άγνοιά τους για την τραγική φύση τους , σπρώχνουν τον μόνο που γνωρίζει στην απελπισία, γιατί θέλει απεγνωσμένα να συμμεριστούν τον πόνο του και τη βαθιά αγωνία του κι αυτοί τον καρφώνουν με μάτια νεκρά.
“Τα μάτια της γυαλιστερά μαύρα και μικρά δεν φαίνεται καθόλου το άσπρο. Σβηστά αλλά έχουν μιαν ανίκητη επιμονή κι ένα δάκρυσμα. Όπως το βλέμμα εκείνων που πεθαίνουν σωπαίνοντας”.
"Είναι ευπροσήγοροι και κρύβουν τη φυσική αδιαφορία τους όπως κι εγώ κρύβω την πικρή οξυδέρκεια". Μα γι' αυτό και τους αγαπά. Για την τύφλα τους, για την άρνησή τους να δουν την πληγή τους. Γίνεται ο ίδιος μια πληγή και κραυγάζει. Κραυγάζει τη μόνη αλήθεια που ξέρει βαθιά μέσα του. Πως ο μόνος τρόπος να ζήσει αληθινά ο άνθρωπος είναι η αγάπη. Μα η αγάπη χωρίς την αδήριτη ειλικρίνεια του γυμνού βλέμματος είναι ανάπηρη. Γι' αυτό και αποζητά με έναν αγωνιώδη, εφιαλτικό τρόπο την αλήθεια. Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει πως θα θυσιάσει την ανθρώπινη σάρκα του.
“Αγορασμένος έστεκε σε μια γωνιά. Ακίνητος κι όλη του η ζωή πιάνει λιγώτερο τόπο. Με δεξιοτεχνία εμίκραινε ο ίδιος το κορμί του. Μ' ένα κοφτήρι αμβλύ σαν φαλτέτα αλλά με κόψη αδρή. Αφαιρούσε μικρά κομμάτια από το σώμα του να γίνεται όλο μικρότερο. Εδίδασκε στο σώμα του μια νέα λειτουργία την κοπή. Με μιαν υπομονή σαν σοφία δεν έκαμνε πληγή κι ούτε έτρεχε αίμα και σαν μια στάμνα στρογγύλευε και μίκραινε το ακούμπημά του στην γη.”
Ο Γιώργος Χειμωνάς σε όλο του το έργο πενθεί για τον θάνατο των ανθρώπων, για τον θάνατο της ανθρώπινης λαχτάρας για τον άλλον άνθρωπο. Κι αυτός που  αγάπησε βαθιά κι απελπισμένα τους ανθρώπους με μιαν αγάπη σαν ακολασία, αυτήν την αγάπη βάζει μέσα στο εφιαλτικό σκηνικό των ονείρων του και τη μετουσιώνει σε λογοτεχνία. Γιατί έχει και πλήρη επίγνωση της απόστασης που τον χωρίζει απ' αυτούς, την ιερή μοναξιά που οι ποιητές έχουν προίκα. Γι' αυτό και το σκηνικό των ιστοριών του είναι τόσο σκοτεινό.
Είναι παράξενος όμως ο τρόπος που μέσα από το μαύρο καταφέρνει και εξορύσσει το φως και την ελπίδα. Το φως έρχεται από αυτόν τον έναν άνθρωπο που αρνείται να πεθάνει μέσα του και με αγωνία αποζητά τον άλλον άνθρωπο.
“Κάποιος στον κόσμο πρέπει να ξέρει την αλήθεια αλλοιώς πώς να ζήσω και μονάχα να ξέρω πως υπάρχει ένας στον κόσμο που ξέρει την αλήθεια και τι είμαι στην πραγματικότητα και ας μην τον ξανάβλεπα ποτέ πια και καλλίτερα να μην τον ξανάβλεπα αλλά θα ήταν μια παντοτινή ξεκούραση κι ατελείωτη δύναμη και θα ξάπλωνα απέναντι στο παράθυρο να βλέπω την ώρα που φεύγει το φως και σκοτεινιάζει κι οι μακρυνές καμπάνες θα μ ' έπαιρνε ο ήσυχος ύπνος και δεν χρειάζεται άλλος κόπος..”
Ο τίτλος λοιπόν που επιλέγει ο Αργύρης Παλούκας δεν είναι τυχαίος. Και αναδεικνύεται σε όλα τα αποσπάσματα. Από αυτήν την άποψη είναι και απόλυτα επιτυχημένος.
Όσο για το άλλο στοίχημα του μικρού αυτού βιβλίου, να μυήσει τον ανυποψίαστο αναγνώστη στη γλώσσα ενός δημιουργού που ελάχιστα έχει μελετηθεί, νομίζω πως ο ανθολόγος ,με την επιλογή των αποσπασμάτων, καταφέρνει να το κερδίσει.
Ίσως να τον βοήθησε και η ηθελημένα αποσπασματική φύση του έργου του Χειμωνά. Ο Χειμωνάς αντιστέκεται πεισματικά στα σημεία στίξης, στον χωρισμό σε παραγράφους, στον φορμαλισμό των στείρων φιλολόγων. Στόχος του είναι να σπάσει τη λέξη. Κι επιλέγει τα σπαράγματα του λόγου του να σκάψουν  μέσα στη γλώσσα και να δώσουν με εκπληκτική ενάργεια μια εικόνη πρωτεϊκή κι ολόφωτη. Οι εικόνες εναλλάσσονται μπροστά στα έκπληκτα μάτια μας με ταχύτητα εκκωφαντική. Κι όμως νιώθουμε σαν να βαδίζουμε γαλήνια σε μια λίμνη παγωμένη και προσμένουμε τη ρωγμή απ' όπου θα ξεπηδήσει η πρώτη εικόνα, γροθιά στην ψυχή μας και θα μας ανοίξει τα μάτια.
“Η λογοτεχνική κριτική πρέπει να γεννιέται από ένα χρέος αγάπης” γράφει ο Τζωρτζ Στάινερ. Κι ένα τόσο δύσκολο εγχείρημα όπως η ανθολόγηση του έργου ενός σπουδαίου ποιητή δεν μπορεί παρά να είναι έργο αγάπης.
Ειρήνη Παραδεισανού



πρώτη δημοσίευση στο Βακχικόν
http://www.vakxikon.gr/%ce%b1%ce%b3%ce%b1%cf%80%ce%ae-%cf%83%ce%b1%ce%bd-%ce%b1%ce%ba%ce%bf%ce%bb%ce%ac%cf%83%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b3%ce%b9%cf%8e%cf%81%ce%b3%ce%bf%cf%85-%cf%87%ce%b5%ce%b9%ce%bc%cf%8e%ce%bd/

αναδημοσίευση στο Artinews
http://www.artinews.gr/%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CF%87%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CF%89%CE%BD%CE%AC%CF%82

Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017

...

Κάποτε θα καταφέρω να μιλήσω
για το κομμάτι σίδερο
που' χω καρφωμένο στα σπλάχνα
για το μέταλλο που σπρώχνει το μεδούλι
στις δυο χαράδρες
δεξιά κι αριστερά στους κροτάφους
και δεν αφήνει τα μάτια να δουν τίποτα
πέρα απ' το βουνό της άγριας λαχτάρας.

Μέχρι τότε
ας αρκούμαι σε ασκήσεις ύφους
που μύωπες οι ειδήμονες
θα βαφτίζουν ποιήματα.
Ω είναι ωραίο να σε λένε ποιήτρια.
Είναι κι αυτό μια δίκαιη ανταλλαγή.
Δίνεις τα σπλάχνα σου, παίρνεις τον τίτλο.
Ανόητοι εσείς που θαρρούσατε πως θα γελάσετε το αίμα.
Μη μου δίνετε πια συγχαρητήρια.
Μονάχα πάρτε το καρφί απ' τα μάτια μου.
Κι αν δεν μπορείτε,
έστω
σταθείτε από κάτω
και
βαστάξτε τα καυτά πετράδια που μου καίνε τη γλώσσα.
( ανέκδοτο )
..
( Η φωτογραφία από τον Κώστα Αντωνιάδη )

Τετάρτη, 8 Μαρτίου 2017

βίος ανωφελής και μάταιος και βαρύς

Από χθες σκέφτομαι μια φράση από τη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη.
" Εις εικόνας, εις σκηνάς και εις οράματα, της είχεν επανέλθει εις τον νουν όλος ο βίος της, ο ανωφελής και μάταιος και βαρύς."
Αυτές οι τρεις λέξεις, γραμμένες από άντρα, πασχίζουν να μιλήσουν για τον εγκλεισμό στον οποίο μια αντροκρατούμενη κοινωνία καταδίκασε "τα αδύνατα μέρη της ".
Υπάρχει μεγαλύτερη φυλακή από τις κοινωνικές συμβάσεις; Αυτές που καταδικάζουν από τη γέννησή του έναν άνθρωπο να ακολουθήσει ένα συγκεκριμένο μονοπάτι. Του έχουν χαράξει τον δρόμο πριν καν υπάρξει. Γεννιέται προικισμένος με όλο το πείσμα και τη γενναιότητα και την ομορφιά της ψυχής. Και του μολύνουν τη σκέψη από τα μικράτα του με το πιο αποτελεσματικό όπλο ενάντια στην ελευθερία. Τις ενοχές. Ενοχές για το σώμα του, ενοχές για τη σεξουαλικότητά του, ενοχές για την ομορφιά του, ενοχές για τον δυναμισμό του.
Μιλάω για έναν άνθρωπο.
Έναν άνθρωπο που τον καταδικάσαν να είναι αλυσοδεμένος για μια ολόκληρη ζωή. Να θέλει να φωνάξει και να μην μπορεί, "γιατί τα κορίτσια δε φωνάζουν". Να θέλει να χορέψει και να μην μπορεί " γιατί τα κορίτσια δεν προκαλούν". Να θέλει να σπουδάσει και να μην μπορεί " γιατί τα κορίτσια παντρεύονται νωρίς". Να θέλει να φτιάξει τη ζωή του όπως αυτός ποθεί και να του κλείνουν τον δρόμο. Μονίμως να του κλείνουν τον δρόμο. Και φτάνει στο τέλος της ζωής του, αυτού του δώρου που του δόθηκε μονάχα μια φορά, να μην κουβαλά καθόλου αγάπη και φως μέσα του. Μονάχα πίκρα και θυμό για όλα τα "όχι". Για μια ζωή που του ήταν βάρος εξαρχής.
Από την εποχή του Παπαδιαμάντη , έχει περάσει ένας αιώνας . Το 1903 τη δημοσίευσε.
Όταν τη διαβάζω στην τάξη, τα κορίτσια θυμώνουν, τ΄αγόρια κρυφογελούν. Κάθε φορά που επιχειρώ να θίξω στην τάξη θέματα που αφορούν τα δύο φύλα, βλέπω πόσο δρόμο έχουμε ακόμη.
Βλέπω τη σύγχυση, τον φόβο, την αδυναμία συνεννόησης. Το αιώνιο - από την εποχή της Λυσιστράτης - θέμα. Τον πόλεμο των δύο φύλων.


http://www.artinews.gr/%CE%B2%CE%AF%CE%BF%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CF%89%CF%86%CE%B5%CE%BB%CE%AE%CF%82-%CE%BC%CE%AC%CF%84%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B2%CE%B1%CF%81%CF%8D%CF%82

Τετάρτη, 1 Μαρτίου 2017

ανοίκεια θεάματα

Οι τραγικοί ποιητές δεν έδειχναν ποτέ τον φόνο επί σκηνής μπροστά στα μάτια των θεατών. Τα θεωρούσαν ανοίκεια θεάματα. Πίστευαν δηλαδή πως η βίαιη εικόνα δε διδάσκει. Αντίθετα, εξαχρειώνει.
Η λογοτεχνία τους ωστόσο, από τον Όμηρο μέχρι τους μεγάλους τραγικούς ποιητές ήταν μια μελέτη θανάτου. Δεν ξέρω άλλον λαό που να τόλμησε να δει κατάματα τη γύμνια του ανθρώπου μπροστά στο αμετάκλητο του θανάτου .
Κι αυτή η επίγνωση του ανεπίστρεπτου τον ατσάλωσε με πείσμα να δώσει στο “τώρα” όσα μπορεί. Με ακεραιότητα και ήθος. Μια μικρή λεξούλα γύρω από την οποία έφτιαξε μια ολάκερη ζωή με πείσμα και αγώνα . Αιδώς.
Και βλέπω τον άνθρωπο σήμερα.
Μοιάζει μικρή κουκίδα σε μια γιγάντια οθόνη με σκηνές που εναλλάσσονται. Φρίκη , διαμελισμένα πτώματα, αίμα, σεξ, χάχανα, λάσπη, χαζοχαρούμενα αστεία, φρίκη. Μια ατάραχη λίμνη καμωμένη από εικόνες. Κι ο άνθρωπος ανήμπορος να κολυμπήσει. Και ποιος θα τον πάρει από κει; Ποιος θα τον τραβήξει έξω, να τον κάνει άνθρωπο φτιαγμένο από πηλό κι ανάσα; Το χνώτο του ψάχνει να βρει χαμένος στα τεχνητά αρώματα. Το δέρμα του το διάφανο να ανακαλύψει . Την ακοή του. Την εσωτερική όραση. Να μάθει να βλέπει.
Ή μήπως δεν ψάχνει πια; Με φρίκη αναλογίζομαι αυτό το μήπως.

Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2017

η ποίηση είναι μια πράξη γενναιότητας

Υπήρξε μια εποχή στη ζωή μου που οι άνθρωποι με τρόμαζαν. Έστεκα σιωπηλά αμήχανη στα λόγια των άλλων, στη γεμάτη αυτοπεποίθηση ορθωμένη ράχη τους, στα βέλη των ματιών τους. Η συναίσθηση του γελοίου με ακολουθούσε σα δεύτερο δέρμα. Ήταν η φυλακή που ύψωνε γύρω μου τείχη γυάλινα. Μόνη μου διέξοδος τα βιβλία και οι λογοτεχνικοί ήρωες. Ο Δαβίδ Κόπερφιλντ στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, ο Μίσκιν του Ντοστογιέφσκι αργότερα και τόσοι άλλοι. Μου φαίνονταν τόσο πιο γήινοι από όλους αυτούς τους ανθρώπους που συνωθούνταν γύρω μου, που τώρα νιώθω πως πέρασα όλα μου τα παιδικά και εφηβικά χρόνια κρυμμένη σε ένα σύννεφο καμωμένο από τις λέξεις ανθρώπων που είχαν φύγει καιρό απ' αυτήν τη ζωή. Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που καταλαβαίνω τι κρύβεται πίσω από τη σιωπή κάποιων μαθητών. Είναι αυτή η αίσθηση της αλληλεγγύης προς τα βλέμματα των μαθητών μου που ζουν και μιαν άλλη ζωή παράλληλα με αυτήν τη γήινη. Είναι τα παιδιά τα χωμένα στον κόσμο της λογοτεχνίας.
Κι ενώ οι λέξεις των άλλων με φυλακίσαν στα σύννεφα, ήταν οι δικές μου οι λέξεις που μου άνοιξαν τον δρόμο προς τους άλλους ανθρώπους.
Δεν το' νιωθα στην αρχή. Γι' αυτό και δημοσίευα με ψευδώνυμο. Γι' αυτό και είχα διαλέξει το " παρείσακτη" να ονοματίσω ο μπλογκ μου. Από τότε όμως έχουν περάσει εννιά χρόνια και δύο βιβλία ποίησης .

" Η ποίηση είναι μια πράξη εμπιστοσύνης ". Είχε πει ο Σεφέρης. Και γενναιότητας. Θα προσθέσω εγώ. Θέλει γενναιότητα να ξεπεράσεις την αρχική αίσθηση του γελοίου και να θελήσεις να σμίξεις με τους άλλους ανθρώπους.Να τους αγαπήσεις παρ' όλες τις πληγές τους. Ή μάλλον ακριβώς για τις πληγές τους. Και να τους δείξεις μέσα από τις λέξεις σου πως είσαι κι εσύ εκεί, καρφωμένος στον ίδιο βράχο μ' αυτούς, με τον ίδιο αετό να σου τρώει το συκώτι. Μα δεν πειράζει.
Αυτό το " δεν πειράζει..ησύχασε " είναι το ποίημα. Αυτό το παρηγορητικό χτύπημα στον ώμο. Για να το δώσει ο ποιητής οφείλει να σπάσει το κέλυφος της υπεροψίας που τον συντρόφευε από τη γέννησή του. Να σκύψει μέσα του και να συντριβεί. Να μη φοβηθεί να γίνει χίλια κομμάτια. Κι αυτά τα κομμάτια να βάλει στις λέξεις του και να τις προσφέρει στους άλλους ανθρώπους

Δευτέρα, 9 Ιανουαρίου 2017

αιώνια φλέβα

Στην προτροπή των φίλων μου να γράψω επιτέλους πεζό, συνήθως χαμογελώ με αμηχανία. Δεν ξέρω τι να τους πω, πέρα από το τετριμμένο.
" Οποτε μου΄ρχεται να γράψω, μου βγαίνουν ποιήματα."
Για καιρό δίσταζα να τα χαρακτηρίσω ποιήματα.
Το΄ξερα πως το ποίημα σκάβει. Αν δεν τα καταφέρει να σκάψει, δεν είναι ποίημα.
Σκάβει στην πέτρα για να βρει την αιώνια φλέβα.
Διάβαζα και ακόμη διαβάζω πεζογραφία, γιατί έχω ανάγκη να νιώσω τους συνομήλικούς μου σ΄αυτήν την πέτρα,που καρφωμένοι μοιάζουμε τόσο γελοίοι κι αβοήθητοι και μόνοι.
Μα αποζητώ την αιώνια φλέβα.
Αυτήν τη στιγμιαία έκλαμψη από έναν κόσμο που δεν μπορεί παρά να υπάρχει.
Σταγόνες απ΄αυτήν την αιώνια φλέβα είναι τα ποιήματα.
Για καιρό πίστευα πως η ιερή μελαγχολία είναι η φλέβα από την οποία αναβλύζουν οι εικόνες που γεννούν το ποίημα.
Τώρα όμως το ξέρω πως ο ποιητής είναι το μόνο αισιόδοξο πλάσμα σ΄αυτήν τη γη.
Αλλά με τη στέρεα αισιοδοξία αυτού που γνωρίζει. Βρίσκεται δεμένος στην Καύκασο, καρφωμένος στον αιώνιο βράχο. Κι όταν έρχεται ο Ηρακλής να τον λύσει, τον διώχνει με ορμή. Γιατί δε θέλει να είναι ο μόνος που λύθηκε. Και το νιώθει βαθιά μέσα του πως, αν ποτέ το συκώτι του έμενε αλώβητο από τον αητό, θα στέρευαν οι εικόνες. Μα δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτές. Το ξέρει πως είναι οι μόνες που έχουν νόημα σε τούτο το χάος.